همه خانم ها معمولاً تغییراتی را در خلق و خو پس از زایمان تجربه می کنند و دچار برخی مشکلات روحی پس از زایمان که نتیجه تغییرات شدید هورمونی است. برخی ممکن است مشکلات جدی تر و افسردگی شدید را تجربه کنند. احتما ابتلا به اختلال استرسی پس از ضایعه یا روانپریشی بعد از زایمان نیز وجود دارد. به طور کلی افسردگی بالینی در حدود ۱۵ تا ۲۵ درصد افراد رخ می دهد و زنان در این میان دو برابر بیشتر از مردان دچار افسردگی می شوند.
 زنان در در سنین باروری یعنی بین ۲۵ تا ۴۵ سال بیشترین میزان افسردگی را تجربه می کنند. زنانی که به افسردگی دوران بارداری یا افسردگی پس از زایمان مبتلا می شوند، نباید احساس خجالت یا تنهایی کنند،‌چون این عارضه به راحتی درمان می شود. تحقیقات نشان داده است خانم هایی که زایمان طبیعی داشته اند، نسبت به دیگر بانوان کمتر دچار افسردگی خواهند شد و خطر ابتلای آن ها به مشکلات روحی پس از زایمان بسیار کمتر خواهد بود.

تغییرات خلق و خو یا اندوه تازه‌مادران یا بیماری baby blues چیست؟

اندوه پس از زایمان یک عارضه رایج است که در ۸۰ درصد مادران رخ می دهد. علائم آن تغییرات خلق و خو،‌و بد خلقی و گریه کردن است. این تغییرات ۳ تا۵ روز پس از زایمان شروع می شود و معمولاً پس از گذشت چند هفته باید از بین برود،‌ چون در این فاصله زمانی هورمونها تثبیت می شوند. اگر نوسانات خلقی پس از چند هفته رفع نشد و یا نشانه های افسردگی بروز کرد، باید آن را جدی گرفت و به متخصص رجوع کرد.

افسردگی پس از زایمان (PPD) چیست؟

یکی از رایج ترین بیماریهای روحی پس از زایمان، افسردگی پس از زایمان است. افسردگی پس از زایمان (PPD) یکی از مهمترین انواع افسردگی است و نسبت به اندوه پس از زایمان کمتر رایج است. PPD شامل تمام علائم افسردگی است اما تنها پس از زایمان رخ می دهد. این عارضه می تواند هر زمانی پس از زایمان شروع شود و می تواند تا یک سال طول بکشد. PPD تخمین زده می شود در حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد از مادران جدید دیده شود.

علائم PPD چیست؟

علائم PPD مشابه مواردی است که در افسردگی بالینی وجود دارد و ممکن است شامل ترس های خاصی نظیر اضطراب بیش از حد در مورد سلامت کودک یا افکار مزاحم برای آسیب رساندن به کودک باشد. با توجه به شرایط استرس زا برای مراقبت از یک کودک جدید، این عارضه قابل درک است و مادران جدید ممکن است خسته، تحریک پذیر و مضطرب باشند. اما هنگامی که یک مادر جدید تغییرات شدیدی در انگیزه، اشتها و یا خلق و خوی خود را تجربه می کند، باید از یک متخصص بهداشت روان کمک بگیرد.

عوامل موثر در افسردگی پس از زایمان یا PPD چیست؟

علل PPD یا افسردگی پس از زایمان کاملا مشخص نیست اما تحقیقات نشان می دهد که عوامل ذیل ممکن است به شروع PPD کمک کنند:

تغییرات هورمونی: زن پس از زایمان، بیشترین میزان نوسان هورمونی را تجربه می کند. نوسانات شدید هورمون، مانند کاهش سطح سروتونین، پس از زایمان رخ می دهد و ممکن است در بروز مشکلات روحی پس از زایمان و افسردگی نقش داشته باشد.

خطرات وضعیتی: زایمان خود یک تغییر عمده زندگی است و تغییرات بزرگ می تواند باعث ایجاد استرس زیادی شود و باعث افسردگی شود.

استرس های زندگی: شرایط مداوم استرس زا ممکن است فشارهای داشتن یک نوزاد جدید را مضاعف کند و ممکن است باعث ایجاد افسردگی پس از زایمان PPD شود.

ماهیت رابطه مادر با پدر کودک و معضلات احساسی حل نشده نیز بر روی خطر ابتلا به مشکلات روحی پس از زایمان و علی الخصوص افسردگی پس از زایمان PPD در مادران تاثیر می گذارد.

اختلال استرس پس از ضایعه (PTSD) بعد از زایمان چیست؟

از دیگر مشکلات روحی پس از زایمان می توان به اختلال استرسی پس از ضایعه روانی اشاره کرد. پس از زایمان ممکن است برخی خانم ها به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) مبتلا شوند. PTSD دو دلیل کلیدی دارد: (۱) تجربه یا شاهد یک رویدادبودن که شامل خطر واقعی یا تهدیدی برای خود یا دیگران است، و (۲) پاسخ به ترس شدید، بی نظمی یا وحشت.
علائم PTSD مرتبط با تولد ممکن است شامل موارد زیر باشد:

 

  1. افکار وسواسی در مورد تولد
  2. احساس وحشت زمانی که نزدیک محل زایمان قرار می گیرد، احساس بی تفاوتی و جدایی
  3. خاطرات مزاحم از تجربه زایمان
  4. کابوس ها
  5. غم، ترس، اضطراب یا تحریک پذیری

روانپریشی پس از زایمان چیست؟

از موارد نادر مشکلات روحی پس از زایمان، روانپریشی است. در موارد نادر، زنان ممکن است روانپریشی پس از زایمان (PPP) را تجربه کنند، که وضعیتی است که حدود یک دهم درصد مادران جدید را تحت تاثیر قرار می دهد. شروع عارضه سریع و شدید است و معمولاً در دو تا سه هفته اول پس از زایمان رخ می دهد. علائم شبیه به واکنش های روان پریشی عمومی مانند تصورات (اعتقادات دروغین) و توهمات (ادراک دروغین) هستند و اغلب شامل موارد زیر می شوند:
علائم فیزیکی: نخوردن غذا، عدم توانایی در توقف یک فعالیت، انرژی جنون آمیز.
علائم روانی: سردرگمی شدید، از دست دادن حافظه، ناسازگاری.
علائم رفتاری: پارانویا، گفتارهای غیر منطقی، مشغولیت با چیزهای بی اهمیت.

همانطور که گفتیم روانپریشی پس از زایمان یکی از نادرترین مشکلات روحی پس از زایمان است. یک خانم مبتلا به PPP یا روانپریشی پس از زایمان،‌ باید در بیمارستان بستری شود تا وضعیت او در وضعیت پایداری قرار گیرد. پزشکان ممکن است داروهای تثبیت کننده، داروهای ضدروان پریشی یا ضد افسردگی را برای درمان روانپریشی پس از زایمان تجویز کنند.
مادرانی که PPP یا روانپریشی پس از زایمان را تجربه می کنند، احتمال بالایی دارد که پس از بارداری بعدی دوباره به آن مبتلا شوند.