رابطه اضافه وزن و اعتماد به نفس و افسردگی و تأثیر آن در سبک زندگی

در سالهای اخیر اضافه وزن و چاقی در میان بسیاری از ملتها شیوع پیدا کرده است. آنچه از اطلاعات موجود بر می آید، این است که اضافه وزن و چاقی در بسیاری از کشورها به مساله ای عمومی و ملی تبدیل شده و به همین دلیل نیاز به راه حلهای گسترده برای برخورد علمی و دقیق با آن به وضوح به چشم می خورد. از نظر روانشناختی ممکن است، متغیرهای زیادی با اضافه وزن ارتباط داشته باشند. از جمله این متغیرها می توان به رابطه اضافه وزن و اعتماد به نفس، افسردگی، سبک زندگی و خود بدنی (تصویر خود از بدن) اشاره کرد. اضافه وزن در تعریف اجمالی به حالتی گفته می شود که وزن بدن ۱۰ تا ۱۹ درصد از وزن ایده آل ( وزن ایده آل هم بر حسب شاخص توده بدن و هم بر حسب تناسب وزن با قد تعیین می شود) بالاتر است و چاقی نیز به حالتی گفته می شود که در آن وزن بدن ۲۰ درصد از وزن ایده آل بیشتر است. چاقی و اضافه وزن نه تنها از نظر سلامتی و تاثیرات منفی آن در بعد جسمی اهمیت دارد، بلکه از لحاظ روانی، اقتصادی، اجتماعی و صرف هزینه های پزشکی نیز تا اندازه ای قابل توجه و چشمگیر است. از نظر روانشناختی ممکن است، متغیرهای زیادی با اضافه وزن ارتباط داشته باشند. از جمله این متغیرها می توان به اعتماد به نفس، افسردگی، سبک زندگی و خود بدنی اشاره کرد. این متغیرها به اشکال مختلف ممکن است هم از اضافه وزن تاثیر بپذبرند و هم بر آن تاثیر بگذارند. به عبارتی دیگر متغیرهایی نظیر اعتماد به نفس، افسردگی، خودبدنی و سبک زندگی با پدیده اضافه وزن ارتباطی دوسویه دارند.

افسردگی به عنوان یکی از اختلالات روانی مهم و جدی است و دلایل متعدد زیستی، روانی و اجتماعی دارد. دو ویژگی اختصاصی افسردگی عبارت است از خلق ناشاد ( افسردگی، غم، اندوه، نا امیدی، ناراحتی یا نگرانی) و فقدان علاقه و لذت در بیشتر فعالیتهای عادی و سرگرمی های فرد. البته شاخص هایی نظیر کم اشتهایی یا تغییر وزن، اشکال درخوابیدن، فقدان نیرو، آشفتگی روانی_حرکتی یا واکنش کند، خستگی یا فقدان انرژی، سرزنش خود، احساس گناه بی مورد، شکایاتی از ناتوانی در تفکر و افکار متمایل به خودکشی نیز از عوامل مطرح در افسردگی هستند. پدیده های مختلفی در زندگی ممکن است افراد را مستعد بروز علایم افسردگی نماید. از جمله اینکه ممکن است اضافه وزن و یا چاقی تحت شرایط خاصی باعث بروز علایم افسردگی در افراد شود و گاهی نیز خود افسردگی اضافه وزن و چاقی به همراه می آورد.

محققان در تحقیقاتی پی برده اند که افراد چاق و یا دارای اضافه وزن از علایم افسردگی رنج می برند. در واقع افسردگی که همراه با چاقی و اضافه وزن در افراد به وجود می آید، تلاش های معطوف به کاهش وزن و یا درمان چاقی مفرط را با مشکل مواجه می کند. شواهد نشان می دهد که افسردگی با چاقی هم در زنان و هم در مردان ارتباط دارد، اما ارتباط آن در زنان در حد بالاتری است. این موضوع احتمالا از آنجا ناشی می شود که معمولا تناسب اندام در بین زنان در بیشتر جوامع از ارزش بالاتری برخوردار است.

یکی از متغیرهای مطرح اعتماد به نفس است. اعتماد به نفس برخاسته از حس ارزشمندی و اطمینانی است که فرد به خود و تواناییهایش دارد. در واقع اعتماد به نفس بر اساس نظر کوپر اسمیت نوعی ارزشیابی فردی است که باعث توجه فرد به خویشتن می شود. بنابراین اعتماد به نفس و یا عزت به نفس فرد درباره شایستگی خویش است که اساسا یک ویژگی شخصیتی ونه یک نگرش لحظه ای یا اختصاصی برای موقعیت های خاص است. بسیاری از شواهد نشان می دهد که افراد دارای اعتماد به نفس بالا معمولا روابط میان فردی بهتری دارند و اغلب به عنوان رهبر انتخاب می شوند. این افراد احساس می کنند که مورد پذیرش دیگران هستند و در روابط با دیگران افرادی تاثیرگذار هستند. اعتماد به نفس معمولا تحت تاثیر خلق فرد قرار می گیرد، چنانکه فرد دارای گرایشها و یا حالات خلقی منفی باشد، از سطح عزت نفس و یا اعتماد به نفس پایینی برخوردار خواهد بود. چرا که حالت خلقی فرد داوری در باب ارزشمندی خویشتن را با اشکال مواجه می سازد. همانطور که در مورد رابطه اضافه وزن و چاقی با افسردگی گفته شد، افراد چاق یا دارای اضافه وزن در شرایطی ممکن است اعتماد به نفس خود را از دست بدهند.

در تحقیقی کستانسکی و گالن پی بردند که دختران دارای اضافه وزن نسبت به دختران با وزن طبیعی دارای اعتماد به نفس پایین تری هستند. آنها در نتیجه گیری های خود مطرح کرده اند که احتمالا افراد چاق به واسطه ارزشگذاری منفی برای چاقی و اضافه وزن در جوامع، حس ارزشمندی خود را به دلیل تصویر بدنی نا مناسب از دست می دهند.

در پژوهشی استرلان و همکارانش پی بردند که زنان جوان هرچه از تصویر بدنی خود ناراضی تر باشند، بیشتر دست به ورزش و فعالیتهایی می زنند که با تناسب اندام ارتباط دارد. کش و همکاران بیان کردند که ارزشیابی از قیافه و تناسب اندام، رضایت بدنی و تصور ذهنی زنان از زمره مولفه های تصویر یا خود بدنی است که بر میزان نارضایتی زنان از وضعیت موجود بدن آنها تاثیر می گذارد. طبق پزوهش هنبرگ و همکاران رابطه بین نارضایتی تصویر بدنی و رژیم غذایی سالم و رفتارهای ورزشی مانندU  است. یعنی مانی که برآشفتگی از تصویر بدن پایین است، افراد خود را در رژیم های غذایی سالم و یا ورزش درگیر نمی کنند، اما هنگامی که این نارضایتی شدت می یابد، ممکن است افراد خود را درگیر رفتارهای غذایی سالم و یا ناسالم و خطرناک نمایند. شیوه ای که افراد برای زندگی انتخاب می کنند، یکی از مهمترین عوامل تندرستی است. شیوه و یا سبک زندگی عبارت است از تصمیمات و رفتارهایی که اشخاص برای حفظ تندرستی خود در پیش می گیرند که باید گفت در کنترل افراد است.

سبکهایی که افراد در زندگی خود در پیش می گیرند، گاهی مشتمل بر روشهای تغذیه ای و ورزش سالم است، اما در عین حال سبکهایی از زندگی وجود دارند که در آنها افراد کم تحرک هستند و سیاست فکر و بروز اختلالهای روانی تاثیر دارد. در واقع اشخاص بر اساس روش زندگی خاص خود در لحظه لحظه حیات روزمره خود ایفای نقش می کند. بنابراین سبک زندگی عامل اصلی و پدیده ای که به سایر اجزای فرمان می دهد تلقی می شود. عوامل و عناصر موثر بر سبک زندگی در یک نگاه کلی شامل تغذیه، فعالیتها، علایق و دلبستگی ها و دیدگاه ها و افکار افراد می شود. پیروی از عادات تغذیه ای، فعالیتی و فکری که عناصر اصلی یک سبک زندگی سالم را تشکیل می دهند، کار نسبتا دشواری است. چراکه باور بر این است که پیامدهای مثبت و مطلوب این عادتها در شکل سالم در دراز مدت ظاهر می شود.

مهمترین نظریات مربوط به تغییر سبک زندگی به طور عمده حول محور خود اثربخشی یا خودکارآمدی، باورهای تندرستی و اقدامات و اعمال عقلانی دور می زند. فینلی و همکاران در نتیجه پژوهش های خود گفته اند که تغییرات در سبک زندگی کشورهای غربی و توسعه یافته که مشتمل بر حمل و نقل به وسیله وسایل نقلیه، استفاده از غذاهای آماده پرچرب، استفاده از بالابر، رایانه، تماشای تلویزیون و برنامه های شبانه روزی است، از دلایل عمده کاهش فعالیتهای روزانه مردم است. حتی سلسه باورهای افراد درباره زندگی و سلامتی، بخشی از سبک افراد را شکل می دهد.

نوواک و بوتنر با تحقیق بر روی دختران شرکت کننده در رژیم های غذایی نتیجه گرفتند که بین کوشش برای کاهش وزن و باورهای مرتبط با وزن سلامت رابطه مثبت نیرومندی وجود دارد. همین تحقیق نشان می دهد، شرکت کنندگانی که باور دارند ورزش کردن باعث کاهش وزن می شود، با احتمال بیشتری از ورزش برای کاهش وزن استفاده می کنند. نتایج پژوهش هایی که در مورد اضافه وزن با افسردگی، اعتماد به نفس، خود بدنی و سبک زندگی مرور شد، نقش جدی این متغیرها را در اضافه وزن نشان می دهند.

منبع: رابطه اضافه وزن با اعتماد به نفس، افسردگی، سبک زندگی و خود پنداره بدنی در زنان خود معرف به مراکز کاهش بدنی، گل پرور محسن، کامکار منوچهر، ریسمانچیان بیتا، ۱۳۸۶ دانش و پزوهش در روانشناسی کاربردی شماره ۳۲

پیشنهاد می شود مقاله مربوط به اضافه وزن و چاقی را بخوانید.

ارسال شده در 7 بهمن 1397 توسط صمیمی با موضوع سبک زندگی , سلامت , سلامت روان , لاغری و تناسب اندام , مقالات تناسب اندام

مطالب مشابه

logo-samandehi
پرشین خاتون پرتال جامع بانوان با مطالبی جدید و به روز در همه زمینه‌های مربوط به بانوان است که به صورت خاص برای مخاطب ایرانی سفارشی‌سازی شده است.امید است بتوانیم راهگشا و راهنمای بانوان پر تلاش ایران زمین باشیم. مطالب این وبسایت تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد.

برای دریافت آخرین مطالب و مقالات “ پـــرشین خاتـــون ” ایمیل خود را در کادر بالا وارد نمایید و بر روی ثبت کلیک کنید

©پرشین خاتون / بازنشر مطالب تنها با ذکر منبع و لینک مستقیم به همان مطلب مجاز است